1. Aarde, werken aan de uiterlijke vorm en het leren stellen van grenzen,
2. Water, contact met innerlijke gevoel en het ervaren van kracht,
3. Vuur, oproepen van wilskracht onder vormen van druk of spanning,
4. Lucht, gepast uiting geven aan gevoel en omgaan met veranderingen.

Het gaat verder dan de bestaande trainingen en sluit aan bij de belevingswereld van de jongeren. Het is een training waar wordt gewerkt met door de makers zelf samengesteld en ontwikkeld beeld, geluid, oefeningen, aikido, groepsgesprekken en beleving. Veiligheid, plezier en gepaste uitdaging staan hierin voorop. Voor de publiciteit hebben wij als eerste een aankondigingsbrief naar ons beider netwerk gestuurd. Een onverwachte meevaller is dat er over de aankondiging van ElementenWijzer al tweemaal een artikel is opgenomen in het AD Groene Hart. Ook hier wordt melding gemaakt van de bijdrage vanuit Aikido Centrum Woerden. Het is goed dat juist deze kant van de krijgskunst aikido steeds zichtbaarder wordt: de positieve bijdrage aan de ontwikkeling van het zelf. Gratis reclame is altijd prachtig, zeg het voort – of stuur het door via de nieuwe sociale media!

Je krijgt het nieuwe Aikido Insight Magazine gratis uitgereikt na de les in de dojo.  Mocht je hem nog niet hebben, vraag er dan even naar bij de leraar. Heel veel leesplezier toegewenst!

‘Break balance,’ is het credo van Ikeda. Het gaat niet om de buitenkant, maar om de binnenkant. Als iemand heel sterk is, maakt dat niets uit zegt Ikeda. ‘You don’t have to fear because aikidoka do not fight’. Het gaat om de binnenkant. Het breken van iemand zijn balans als je in contact met hem bent. Dat doe je door je eigen interne balans te veranderen. Dan vertelt hij een verhaal waardoor ik voor het eerst kan begrijpen wat hij bedoelt: ’Als je een berg oploopt, dan doe je iets van binnen met je centrum waardoor je rechtop de berg op kan lopen. Als je de berg afloopt dan doe je dat weer, anders kukel je naar beneden.’ Weer druk aan de slag met elkaar om dit te proberen. Hier en daar lukt het af en toe; het effect is verbazing wekkend. Om te bewijzen dat het lukt, pakt hij vaak een sterke kerel uit de zaal. Met gemak krijgt hij ze om. ‘If you don’t like spinach, don’t eat it!’

Het tweede uur is voor Christian Tissier. Wat kan die man toch prachtig bewegen. Sierlijk maar wel met een constante dreiging onderweg. Christian legt vooral het werken met de contact punten uit. Hij verklaart het bewegen en vertelt telkens waar het gevaar zit. We werken aan de techniek ushiro ryote dori: ikkyo omote en ura. Basic movements, noemt hij het. Een van de zaken die ik vooral bij Tissier oppik, zijn de plaatjes en beelden. Plaatjes, hoe je moet staan, beelden hoe je moet bewegen. Op de een of andere manier blijven deze beelden en plaatjes bij mij goed hangen. Dan laat hij zien dat je uiteindelijk bij ushiro ryote dori ikkyo omote hetzelfde uitkomt als ook bij bijvoorbeeld ai hanmi ikkyo omote. Zo maakt hij de bewegingen logisch en beter te onthouden. ‘Don’t move the point!’ Roept hij naar iemand die naast mij aan het werken is. Als laatste werken we nog met ryote dori kote geashi waar hij effectief de pols van de ander pakt (als deze hem van achteren vastheeft) en hem door de lucht projecteert. Lastig om zelf te doen, leuk als het lukt.

Het laatste uur is van Wilko. Hij combineert het werk van Ikeda en Tissier en legt uit hoe hij het werken van deze twee grote namen aan elkaar koppelt, voor zichzelf en voor ons. Het werken met de balansverstoring die we daarvoor van Ikeda hebben geleerd, het pakken en van de contactpunten van Tissier gekoppeld aan technieken. Hij praat ons er als het ware doorheen en combineert het allemaal. Met yokomen uchi laat hij ons op een punt richten met de vinger op de keel van de uke, daarna verplaats je de aandacht naar de elleboog, verander je de richting van de aanval en kies je een techniek. Waanzinnig effectief om op deze manier te werken. De aanval wordt op deze wijze door de gerichte aandacht al gestopt. ‘Body, extension, point’. Een enorme lichtheid van de techniek wordt zo bewerktstelligd. Het is razend knap dat deze heren van binnenuit proberen te verwoorden wat er gebeurt waardoor de technieken na vele jaren zo veel effecienter zijn worden door hun ervaring. Veel aikidoka’s waren dan ook in verwarring deze ochtend. Wilko gaf mee dat je er iets uit moest halen en dit in je ‘secret box’ moet stoppen om zelf weer mee verder te trainen en te experimenteren. Een waardevolle stage waar ik veel heb geleerd.

Martijn zit bij ACW sinds begin 2009. Een fanatiek beoefenaar die tweemaal per week bij ons in de dojo aanwezig is om te trainen. In zijn dagelijkse leven is hij fysiotherapeut én haptotherapeut. Als kind heeft hij lang op judo en jiu jutsu gezeten, ongeveer vanaf zijn zesde tot zijn achttiende levensjaar. Het onderwijzen is Martijn niet vreemd, want vroeger is hij ook al basketbal trainer geweest. Het les geven bij ons lijkt hem leuk omdat hij daardoor kan bijdragen aan het uitdragen van het aikido gedachtegoed waar hij zelf helemaal achter staat!

“Aikido geeft mij weer die voldoening van het beoefenen van een krijgskunst, maar dan zonder de risico´s van blessures die je bij judo zou lopen. Daarnaast spreekt het gedachte goed van aikido me erg aan. Het komt erg overeen met de haptonomie, waar ook de balans tussen lichaam en geest een belangrijk streven is. Aikido geeft me hierbij een zeer praktische oefenstof om die theorie in het dagelijkse leven te integreren. Dan denk ik bijvoorbeeld aan het ‘voel’ contact in het beoefenen van de technieken; het geaard leren blijven ondanks dat er van alles met je gebeurt; het omgaan met druk en het handhaven van je eigen autonomie daarin. Het opnemen en weer teruggeven van inkomende bewegende energie is iets wat ik in mijn werk elke keer weer in praktijk probeer te brengen. Klachten en problemen die ik te horen krijg weer terug te leggen bij de betreffende cliënt. Aikido maakt me van dat proces steeds meer bewust.“

De eerste les begon wel heel erg rommelig en onrustig. De scheidingswand tussen de zalen was kapot en werd gerepareerd die ochtend. In de zaal naast ons waren ze ‘natuurlijk’ bezig met een balspel. Werklieden liepen druk heen en weer met boren en voor de aanwezig kinderen zeer interessante apparatuur. Toen ging ook nog eens de scheidingswand omhoog?! Dat is weer zo’n moment dat ik aikido dankbaar ben. De aikidoka traint feitelijk constant zijn middelpunt zoekend stuurvermogen: in rollen, vallen en natuurlijk in alle technieken. Zo leren wij onze handelingen af te stemmen op innerlijke oriëntatiepunten. Ik moest iets harder praten, maar kon de lessen prima blijven geven. Ik betrek steeds vaker de leerlingen zelf in de oefeningen. “Is het echt waar meneer, of doet die ander maar alsof?” Tja, dan moet je ze het laten ervaren. Het maakt de lessen ook spannender en leuker als ze zelf voor de klas staan.

Een onverwachtse vraag van een meisjes uit een tweede klas: “Hi meneer, gaan we ook ninja technieken leren?” Hmmm, dat is een lastige… Ninjutsu is haast de tegenpool van Aikido. Ninjutsu is namelijk een kunst die gebaseerd is op heimelijk, bedrog en gemene truuks. De aikidoka traint juist transparantie: zichzelf open te stellen en de ander te ontmoeten. Ook het onderdeel ‘buigen’ neem ik mee tijdens dit soort clinics. Aikidoka’s hebben een principieel vertrouwen in elkaar en brengen dat tot uitdrukking door te buigen. De beoefening van aikido begint en eindigt met altijd met respect en vertrouwen voor de ander en is voor alle aikidoka’s een belangrijk onderdeel van de training. Dan grapt iemand: “Maar als iemand je op straat aanvalt, ga je toch niet eerst buigen?” Het waren mooie lessen waar we ook zelf van hebben genoten. Of wat korter zoals een van de kinderen fijntjes aan het einde van de les het tegen zijn buurman uitdrukte: ‘Vette les gast!’.

Na ruim een uur even een korte pauze. Drinken en eten, aan alles was gedacht. Daarna aan de slag met aikido. De eerder geleerde principes opnieuw toepassen, maar nu in aikido technieken. De uke valt aan met shomen, de tori richt eerst zijn hand richting de buik van de partner, daarna boven het eigen hoofd op de slag te ontvangen en dan pas een inkomende beweging maken. Als je eenmaal de smaak te pakken hebt, is het lekker om in een soort ritmische kadans te komen. Veel ‘nieuwe’ mensen op stages zoeken vooral vertrouwd elkaar op, net als in de eigen dojo waar ze samen trainen. Dan maakt Marc daar een treffende opmerking over. ‘Je moet een aikido stage zien als een lopend buffet. Je moet van alles wat proeven: kippevleugeltjes (hij haalt iemand van de jeugd naar voren en presenteert deze aan de groep); drum sticks (iemand anders moet staan); kogelbiefstuk (een stevige kerel met een hakama); wat gemarineerde groente et cetera. Zo krijg je verschillende fysieke en mentale voeding. Dat is ook waar aikido over gaat.’

We werken rustig door terwijl het buiten flink wat warmer wordt. Met kata dori menuchi wordt de druk wat opgevoerd. Als iemand Marc voor de klas aanvalt, laat hij duidelijk zien dat je niet te laat moet reageren. ‘Je moet het probleem bij de kiem aanpakken en niet als het al te groot is.’ Het is goed te zien hoe relaxed hij de aanval kan overnemen als hij op tijd vertrekt. ‘Je moet je lichaam gebruiken om de mentale processen aan te sturen’. Het is bijna een soort pre-sensing, vertelt Marc. ‘Je probeert vóór de klap tot volledige ontwikkeling is gekomen jezelf in beweging te zetten.’ Hij blijft mooi laag en het lijkt bijna traag, net als dat er in een film een versneld moment in slow-motion afgespeeld wordt. De dag ervoor heeft Veronique Donia Nota van Aikido Woerden haar derde kuy examen gedaan. Van andere leerlingen uit Woerden en Leiden hoorde ik dat het er keurig uitzag.

Naast de organisatie van het Sportstimulerings-project 2012 organiseert Beweegteam Woerden ook de Sport- & Gezondheidsmarkt 2012. Tijdens deze markt kunnen alle inwoners van de gemeente Woerden informatie opdoen over de verschillende sportverenigingen en instellingen die zich inzetten voor een sportieve en gezonde leefstijl binnen de gemeente. De Sport- en Gezondheidsmarkt werd georganiseerd op zaterdag 24 maart op het kerkplein in Woerden. Vooraf was druk geadverteerd in de krant en met reclame borden langs de weg. Mede dankzij het prachtige weer was het een behoorlijk succesvolle dag. Veel mensen kwamen informeren naar wat aikido is of namen simpelweg een folder mee van de kraam. ‘s Middags kwam mijn zoon Chay met Ilse gezellig even langs. Verder waren er veel leden van ACW die even een babbeltje kwamen maken of een kop koffie kwamen drinken. Ook heb ik kennisgemaakt met Marcel Fiorenza, de instructeur van Sabum Taekwondo in Woerden. Deze stond de kraam achter mij. Er werd hardop gesproken over de gedachte om eens een martial arts dag te organiseren. Een leuk idee waar jullie vast nog wel van meer zullen gaan horen.

Angst is de veroorzaker van dit verstarringsproces. ‘We willen daarmee de tijd stil zetten om een bedreiging te ontlopen. Waar we vooral bang voor is om eigen ons innerlijk te leren kennen. De confrontatie met onszelf is een bedreiging voor ons huidig evenwicht. De verstarringslaag isoleert ons van ons eigen gevoel verbreekt het contact met anderen. In de algemeen menselijk ontwikkelingscyclus zit verborgen een transformatie dat je steeds meer gehoor gaat geven aan je eigen innerlijke impulsen en niet aan de normen en waarden van de omgeving.’ Het herkennen van weerstand bij jezelf is zo gezien een ontwikkelingsimpuls. Een signaal om bij jou van binnen op zoek te gaan wat er niet klopt.

Chronische spierspanning zit op lichamelijk niveau. Aikido biedt je de mogelijkheid om dat aan te pakken. ‘Want het hervinden van flexibiliteit gaat niet alleen over her-programmeren van het hoofd, maar vooral over nieuwe gewoontevorming. En gewoontevorming regel je via het lichaam. Ook al dicteren de omstandigheden dat je een vechtreactie vertoont, dan kun je toch bewust kiezen voor een andere respons. Als het van jezelf mag, kun je er zelfs plezier in krijgen om het spel mee te spelen. Op het niveau van spel wordt iets waartegen je kunt vechten, iets waarmee je kunt vechten.’ Zo maak je van je innerlijke strijd een spel om een nieuwe gewoonte aan te leren. Als het je lukt om door de verstarringslaag heen te breken, naar de andere pool, krijg je een nieuw innerlijk evenwicht. Een evenwicht waar geest/denken en lichaam/voelen weer samen gaan werken.

Door voor een bepaalde periode af te spreken altijd mee te bewegen, ontwikkel je langzaam een nieuwe gewoonte. Op enig moment ervaar je geen weerstand meer, maar alleen nog leegte. ‘Als wij werkelijk de leegte in onszelf kunnen ervaren, dan worden we getuige van het instromen van gevoelens of spontane bewegingen. Een wens of besluit komt dan diep vanuit je innerlijk. Het is dan eigenlijk geen besluit vanuit het hoofd, maar een spontane beweging vanuit je gevoel.’ Zo werkt aikido als mechanisme van polarisatie. Door het leren herkennen en bewust te kiezen om een tijdje aan de andere pool te leven, doorbreek je laag van verstarring en kom je met jezelf in een nieuw midden terecht. ‘Want daar waar uitersten elkaar ontmoeten, vindt de overbrugging van tegenstellingen plaats.’ Zo traint de aikidoka tevens aan de vereniging van lichaam en geest, oftewel aan zijn innerlijke harmonie.

De open avond is geïnspireerd op een oud verhaal van een grote Indiase mysticus, Shankara (778-820) en twee boeken van Manfred van Doorn: Flitsen van het sublieme en Karma als kans.

We mochten beginnen met het praktijkgedeelte van brandjes blussen. Altijd al een keer willen doen: een brand met een brandblusser te lijf gaan. Nou…, we mochten helemaal los. Vanzelfsprekend wel volgens de direct in de praktijk aan te leren procedures. Na de aanwijzingen van Adrie hoe te handelen, gingen we enthousiast zelf aan de gang. Leuk hoor en nuttig om eens in de praktijk te doen allemaal. Eerst een redelijk grote bak met water die in de fik werd gezet. Daarna een brand in een vuurkorf. Beide branden mochten we met verschillende blussers eens proberen: eerst kijken of dat wat in de blusser geschikt is om deze brand te bestrijden, dan de zegel verbreken, een kort proefstootje en samen met je maatje op de brand af. Daarna als extraatje: de vlam in de pan. Eerst met een deksel het vuur doven en later ook nog eens met een branddeken.

Nuttige tips en truukjes gekregen in de training. Hoe open je een deur bij een vermoedelijke brand? Controleer eerst of de deurklink warm is door voorzichtig te voelen met je hand. Voet erachter, want hij kan behoorlijk openslaan met een back-draft als er inderdaad een brand achter zit en jij door de deur te openen een zuurstof ‘shot’ geeft. Ook nog een simulatie met een brandende pop en hoe je dit het beste met een branddeken kan doven. Schokkende filmpjes gezien over een stadionbrand in Bradford (1985). Jeetje wat gaat dat snel zeg: in vier minuten van een klein beginnend brandje het hele stadion in vuur en vlam. Als laatste een table-top BHV-inzetje waar we met playmobiel poppetjes (!) op de plattegrond van een gebouw met drie verdiepingen moesten handelen: eerst een brand en dan het pand ontruimen. Met brandweer-, ambulance en politie autootjes… Ieder een rol toebedeeld en aan de slag. Aan het einde van de dag hebben we een schriftelijk examen gedaan. Vandaag 12 maart ontvingen we het resultaat van dit schriftelijke examen: allebei geslaagd met een negen, voor zowel het onderdeel brand als voor ontruiming.

De eerste spreker was Bjorn Aris. Een begenadigd spreker die in een paar tellen de hele zaal in zijn zak had. Bjorn bestudeerd al vijfentwintig jaar oosterse gevechtskunsten en zenfilosofie. Hij behoort tot de Europese top drie als beoefenaar van de Japanse zwaardkunst iaido. Is trainer coach voor het bedrijfsleven. Hij neemt ons in een vogelvlucht mee door zijn leven en hoe hij tot het iaido is gekomen. Gelardeerd met prachtige beeldende verhalen en een gezonde dosis humor. Iemand die snel van geest is en graag het publiek betrekt bij zijn performance. Erwin wordt onder andere een paar keer uitgenodigd als figurant. Als laatste sluit hij af met een vijftal kata’s van het zwaard. Zeer indrukwekkend en beheerst demonstreert hij zijn kunst. Dan volgt een caroussel van vier aikido workshops: Wilko Vriesman, Marc Jongsten, Piet Lagerwaard en August Dragt. Het is bewonderenswaardig dat deze senior aikidoka’s met ieder meer dan 20 jaar aikido ervaring, hun kennis en kunde willen delen met de andere genodigden.

Duidelijk wordt gemaakt in de workshops dat aikido meer is dan alleen een technisch kunstje in het bedrijfsleven. Het gaat om het zoeken van de overdracht naar de onderliggende aikido principes. In de pauze merkt iemand van mijn groepje op dat de principes eigenlijk wel vanuit elke vorm overgedragen kunnen worden, dansen of zo. Daar had ik een aanvulling op. Ik gaf aan dat iedereen alles kan onder normale omstandigheden, maar dat dit dan pas verandert als er een vorm van druk bij komt kijken. Dan wordt zichtbaar hoe stressbestendig het werkelijk is. En daar onderscheidt aikido, door de rol van de uke, zich in mijn mening van die andere vormen. Aikidoka’s leven de principes die ze trainen, hebben ze innerlijk ervaren en weten ze te herkennen en te benoemen. Aikido biedt zo feitelijk de gelegenheid om een alternatieve belevingservaring op te doen. Voelen wat het is om tijdens een reorganisatie in de weerstand te blijven (dat doet pijn). Je kunt ook ervaren hoe het is om mee te bewegen, dat geeft nieuwe energie, stroming, nieuwe kansen. Zo’n aikido principe op een somatische manier ervaren, kan grote en dankbare inzichten geven. Mijn vermoeden is dat dit de eerste is van een reeks symposia die steeds meer mensen zal gaan trekken. Dit is pas het begin.

Het is altijd weer grappig om te zien als ik vertel dat aikido een vechtkunst is, waar het de kunst is om niet te vechten. Huh? En een hoop verwarring in die oogjes. Ik geef dan aan dat alles wat je een ander aandoet ook met dezelfde kracht weer bij je terugkomt. ‘Oei.’ Omgaan met agressie begint bij jezelf. Mensen hebben vaak achteraf veel spijt als ze een ander geweld aandoen. Gefluister en ook hier en daar wat instemmend geknik. De bedoeling is je eigen kracht te gebruiken om iets nieuws te maken of om jezelf te beschermen, maar niet om een ander iets aan te doen. Dat begrepen ze wel. Wij proberen als aikidoka’s bijvoorbeeld de aanvallende energie een andere richting op te sturen. Daar zijn heel veel mooie technieken voor. Die hebben we hier en daar gecombineerd met oefeningen om in je kracht te leren staan.

Ik ben zelf in aikido geïnteresseerd geraakt nadat ik een demo zag. Als je toch zo kan bewegen…, dacht ik toen. Ik vond het ongelofelijk fascinerend om te zien. Ook voor deze kinderen hebben we daarom wat korte demonstraties gegeven. Zo rond en rustig mogelijk allemaal; anders schrikken ze zich een hoedje. Na een van de mini demo’s in een van de klassen kwam er ineens meisje met haar vriendin recht op me af lopen. ‘Meneer, hoe oud bent u?’ Ik moest even rekenen en gaf aan haar terug: vijfenveertig. Waarop dat meisje zich omdraaide, wegliep en haast verontwaardigd tegen haar vriendin zei: ‘Dit kan mijn vader dus echt niet hè!’ Er zit een prima werklust en genoeg enthousiasme bij de kids van het Minkema college. De kinderen hebben ons fijn geholpen met het opruimen de matten en een aantal bedankten vriendelijk bij vertrek: ‘Doei aikido meneer, bedankt voor de les.’

Ik vind het ieder keer weer opnieuw een soort betoverend effect als Kobayashi de techniek in het Japans toelicht waar je geen woord van verstaat. Ik word op de een of andere manier gegrepen door de klanken van de taal in combinatie met het vredig bewegende beeld van hem. Satomi vertaalt het Japans erachteraan in het Engels voor ons. Een mooie rustige lesopbouw waar we langzaam naar de katadori aanval gaan vanuit dezelfde principes. Ik vind de Aikikai Sectie dag vooral interessant om weer eens met aikido collega’s van de andere federaties te kunnen trainen. Onder andere Lijnie van de CABN heb ik weer even lekker mee gewerkt, maar ook met Ernesto en anderen waar ik de naam nog niet van ken. Het is prettig om zo eens van de andere aikikai stijlen te leren. Als wij veel te hard aan het werk zijn, geeft Kobayashi aan: ”Today is not a day for battle, but a practice day.” Waarna wij weer in de wat meer studerende en onderzoekende modus gaan oefenen. De vormen zijn wat afwijkend, maar daar kiest Kobayashi bewust voor. Hij geeft aan dat je bij de diverse leraren goed moet kijken wat de verschillen zijn in de technieken en wat de leraar duidelijk wil maken aan de hand van dat verschil. Een techniek is nooit 100% goed; je bent altijd in aikido aan het studeren, vertelt hij.

Aansluitend neemt Wilko de les over. Centreren en fixeren is zijn thema. Hij start met dezelfde techniek, maar laat je nu controleren of je het centrum van je partner werkelijk te pakken hebt. Wat later krijgen we een wat dynamischere combi: hij laat ons stoten en de tori direct na de stoot de hand terugtrekken. Het is dan de bedoeling om gecentreerd te blijven, de hand te vangen en de onderstroom door te laten lopen. Een stevige eindpositie zonder dat de ander je kan raken. Dan een echte Wilko zin: “Je moet vastpakken zonder vast te pakken.” Hij demonstreert het met iemand door heel licht mee te bewegen en snel een nieuwe positie te pakken achter die persoon. Die denkt dat hij weg kan, maar dat lukt hem inderdaad niet. Wat later vraagt Wilko mij voor de klas. ‘Nu eens een kokyu nage met druk…’ Ik wil zijn hand pakken en stap in. Ik voel zijn hand schampen aan de zijkant van mijn gezicht en wordt ineens met veel gewicht naar beneden gelanceerd. In een halve seconde was mijn hele cervicale wervelkolom ‘ontlucht’. Oef. Ik hoorde ook letterlijk aan een stuk door de lucht eruit schieten ‘prrrrt’. Dat scheelt weer een behandeling bij een chiropractor… Het was een mooie stage. Lekker gewerkt deze zondag.

“We begonnen met ryote dori tenchi nage. Maar we moesten na het vastpakken met beide handen en tijdens het uitvoeren van de techniek elkaar op het einde juist niet laten vallen. Elkaar expres even laten hangen in de lucht. Dat was heel tof om te doen. Ik vind het erg leuk om de nieuwe technieken te leren. Ik zit nu één jaar op aikido en heb toch al heel wat gedaan… Maar het vallende blad was best wel spannend. Je moet je arm uitsteken (…hij zet Bas in de juiste houding…) en dan haak je met jou eigen arm erin. Je zwiept omhoog en laat je vallen naar de grond. Alsof je als een blad bent die valt van de boom. Ik vond het in het begin best wel sensationeel, maar na een paar keer ging het steeds makkelijker en steeds beter.

Het was niet zo’n hele grote groep die ochtend, maar daardoor krijg je ook weer extra aandacht. Wat later kregen we ook technieken die we in de les nog niet gehad hebben.” Benjamin vraagt of Bas hem naar de zijkant van zijn hoofd wil slaan met yokomen uchi. Benjamin stapt behendig op Bas af en draait er vervolgens weer handig uit. Hij grijpt onderweg de hand van Bas uit de lucht, verstoort zijn balans en duwt hem van zich af naar de grond. “Deze hebben we ook nog gehad, vertelt Benjamin trots terwijl hij Bas nakijkt als hij wegrolt. Ik kon niet uitslapen zondag, maar wou deze Talentenstage zeker niet missen.”  De volgende stage Talentontwikkeling staat gepland op 25 maart in Sportcentrum Papendal te Arnhem.

Dan de laatste: situationeel aanpassingvermogen. Het hangt per situatie af hoe je het beste kunt reageren. Het belangrijkste is dat je snel inschat met welke vorm van agressie je te maken hebt en dat je jouw gedrag hierop aanpast. Dat zie ik vooral terug bij de uke, die na de aanval de ontvanger wordt van de techniek en daarin constant een gelijkwaardige positie blijft nastreven. Letterlijk betekent agressie ‘ergens gericht op afgaan’. Een noodzakelijke positieve levensenergie dus, die het mogelijk maakt om onze grenzen te verleggen. Elk kind heeft agressie nodig om te leren lopen. Frustratie speelt een beslissende rol bij het ontstaan van agressie; angst is de grondemotie ervan. Vanuit angst ontwikkelt zich een lading levensenergie (agressie) die ons over doet gaan tot actie. Noodzakelijk voor zelfhandhaving of overleving. Het negatief gebruik van deze levensenergie noemt men geweld of grensoverschrijdend gedrag.

Negentig procent van onze communicatie is non-verbaal. Daarmee is onze attitude het wezenskenmerk van geweldloze weerbaarheid. De kunst is om voorbij het gedrag van de agressor te kunnen kijken. Daarvoor heb je mededogen nodig: de wezenlijke nieuwsgierigheid naar wat jou en de ander beweegt. Welke behoefte zit er bij de agressor achter deze frustratie of angst? Dat is nogal wat om te doen in een aggressieve situatie?! Dat is wel waar aikido over gaat, een ander manier van denken en reageren. Wij trainen om niet vanuit dualiteit te handelen, maar om elkaar ondanks het conflict toch te ontmoeten. Als dat lukt, heb je niet alleen zelf en de ander, maar vooral de relatie gewonnen. Het doel in aikido is om te werken aan je houding en het ontwikkelen van de drie eerdergenoemde vaardigheden. Technieken zijn een middel om dat doel te bereiken. ‘De ware aikidoka leeft principieel vanuit mededogen: bij voortduring in beweging zijn; meebewegen met de steeds veranderende gevoelens en behoeften, meegaan in de beweging van het leven.’

Afgelopen donderdagavond 19 januari was het examen. Een arts, een EHBO kader instructeur en twee lotussen waren aanwezig. Een lotus is iemand die na een twee jarige opleiding in staat is om een slachtoffer na te spelen. Ook leren ze zichzelf grimeren tijdens hun opleiding. Ze kunnen zich schminken alsof ze een shock hebben of een open wond boetseren waar ‘filmbloed’ uit loopt. Opmerkelijk om te zien hoe goed ze de verschillende slachtofferrollen kunnen vertolken. Die avond was het alsof we in een soort caroussel de verschillende onderdelen moesten afnemen. Eerst bij de kader instructeur een bombardement met de theoretische vragen, terwijl dit gesprek aan de gang was, kwam er een lotus langs met een hevig bloedende open wond en een stuk glas daarin. De instructeur luchtig: het lijkt wel of er met die mevrouw iets aan de hand is, wil jij eens kijken? Je schiet dan onmiddellijk toe en moet dan daarop direct handelend op gaan treden.

Steeds weer een andere casus: hersenbloeding, shock, gebroken been, gekeusde schouder, actieve bloeding et cetera. De laatste in de caroussel was voor mij de arts. Je komt binnen en ziet iemand op de grond liggen. Na controle geen bewustzijn en geen ademhaling: bel 112, zet de buitendeur open, haal de AED en start de reanimatie. Ook deze arts had diverse kritische casussen die ons werden voorgeschoteld. Al met al een intensieve avond. Na onderling overleg mochten Jacob, Bas en Peter weer binnenkomen. Goed nieuws: alle drie geslaagd! De arts had van de lotussen te horen gekregen dat het lang geleden was dat er zulke invoelende deelnemers waren geweest; daarnaast was hij zelf onder de indruk van de professionele beroepshouding van deze aikidoka’s. Het is goed te weten dat er nu drie gediplomeerde Eerste Hulpverleners rondlopen bij Aikido Centrum Woerden.

Na de entree van de vijfde zwaard kata moeten we leren wisselen op de lijn zonder de druk van de partner af te halen. Als deze het gevoel heeft dat die eruit kan of dat er ruimte ontstaat, mag de ander het zwaard naar de partner steken of slaan. Dat luistert allemaal heel nauw. Het rare is dat je niet naar voren of naar achteren moet gaan, want dan verlies je dat ‘krachtenveld’. Je moet alleen wisselen op de lijn met je heupen en de gedachte in de punten houden. Wilko refereert met een knipoog naar StarWars-achtige kreten. Maar grappig genoeg maakt het creëren van dit soort ‘beelden’ juist heel verhelderend. De uitdaging zit in het feit dat je níet met de partner bezig moet zijn, maar met voelen van die martiale contactpunten. In die punten moet je letterlijk en figuurlijk zijn.

Dan schakelen we naar de techniek tenchi nage vanuit katatedori. Ook hier moet je het punt leren voelen. Als je gecentreerd werkt, dan is er op het moment van contact leegte in het contact. De meesten zoeken de weerstand. Hij zoekt iemand uit het publiek om even lekker los te gaan met weerstand. Ik heb het voorrecht om dat te ondergaan?! Wilko zet me neer en stampt me langzaam in de grond. Dat is natuurlijk lekker, zegt hij, want dan heb je wat om mee te werken. Hmmm… Dan merkt Wilko op: ‘Als je geen weerstand hebt, dan heb je dus leegte. De meesten van jullie vinden dat vreemd om te ervaren. Dat is omdat dat zo alleen voelt. Maar je kunt pas werkelijk contact maken met de ander als je eerst contact met jezelf hebt. Daarom moet je die leegte leren voelen.’ Wat verderop tijdens de stage, gaan we vlak voor het contactpunt, wisselen op de lijn, net als met het zwaard. Als je dan dat krachtenveld weet vast te houden én kan wisselen met de heup op die lijn, vlak voor het materialiseren van het punt, is het effect enorm heftig voor de ander en lekker licht voor jezelf. Interessant werk om mee te nemen naar onze eigen dojo.

Zo’n zestig man waren aanwezig dit keer. Marc opent de stage door aan te geven graag terug te willen pakken op wat er nu zo specifiek is aan de lijn Tissier.  Er zijn twee axioma’s bij Tissier, vertelt Marc. Een soort gulden regel: verplaatsen als er iemand op je afkomt, dan zoek je eerst een nieuwe plaatsing en dan pas komt de actie. Met ai hanmi ikkyo gaan we aan de slag. Eerst alleen de entree. Dan het tweede axioma: van positie naar positie werken. Zoek je eigen autonome plek en laat de ander maar komen. Ga hem zelf niet opzoeken of op de aanvaller leunen. Bij het oefenen op de mat krijg je steeds met een andere partner te maken. Bij de een zit je in één keer prima, bij de ander moet je zoeken. Als je zo rustig werkt, kun je ook goed voelen wanneer je er goed in zit. Als het lukt heb je direct de balans van je partner te pakken bij de entree om vervolgens naar de volgende positie te werken en zo de techniek af te maken.

Dan een paar bijzonder combinaties vanuit katate dori. Je snijdt met je pinkmuis en je hand ondersteboven naar de centrumlijn van je partner als deze aanvalt. Dat genereert een verplicht contact?! Marc laat zien wat er gebeurt als je hand niet pakt als deze op je af komt: de hand loopt door naar het gezicht van de aanvaller. Meestal is zo’n voorbeeldje wel genoeg als je dan een klap op je snufferd krijgt; daarna pak je de hand vanzelf. Dan een stap naar buiten waarna je de aanvaller met een handige handbeweging half rond laat draaien. De shiho nage volgt. Voor de meesten een lastige techniek als je zo moet werken. Hierna volgen wat andere combinaties waar we met hetzelfde voetenwerk van positie naar positie moeten werken. Het was steeds voorzichtig werken met zo’n volle mat en het is dan ook zalig als we de groep opsplitsen om even lekker los te mogen gaan.

De vrijdagavond voor de stage werden voor het eerst de passages zes, vijf en vier in Woerden afgenomen. Voor de derde kyu mochten van Aikido Centrum Woerden John en Bas tijdens de kerststage opgaan. Een tafeltje, twee stoelen met daarop twee examinatoren die de examens hebben afgenomen. Zowel Bas als John kregen een mooi compliment van Marc: het zag er keurig uit. Daarna lekker met zijn allen aan de borrel en het kerstbrood. Een volle tafel met allerlei drankjes en hapjes stond al op ons te wachten en daar waren we ook goed aan toe.

Hieronder diegenen van ACW die geslaagd zijn voor hun passage voor en na de stage. Zesde kyu: Anita, Arnoud, Edwin, Kees,  Peter, Ramon, Ron en Ton. Vijfde kyu: Agnes, Astrid, Jan, Jorn, Julio, Lucien en Patrique. Vierde kyu: Bas, Jacob en Rob. Derde kyu: Bas en John.  Mooi werk en van harte gefeliciteerd.

Hierbij een kort citaat van de grondlegger van dit blad: “Sachien Raghoe is founder and managing editor of Aikido Insight Magazine. He practices the art of budo for over 36 years now, starting with judo in his early days (earning a 1st dan grade) and focusing on Aikido for the last 21 years (earning a 4th dan grade). He is dojo-cho of Aikido Centrum Rotterdam and provides social Aikido projects, workshops, and training courses for children and youth at primary and secondary schools using Aikido philosophy and principles.

He strongly believes that the Aikido Insight Magazine will preserve O´Sensei´s legacy for the future. Together with a selective group of professionals, each of which have proven their expertise in daily live and in business, he gets a lot of positive energy and satisfaction when realizing a new issue of this initiative. He hopes that all readers, aikido practitioners and other interested persons, will recognize the effort and passion which has been invested by this group of people in creating this unique magazine for all Aikido practitioners.” Klik hier voor informatie over Aikido Insight.

De meesten hadden nog nooit van aikido gehoord, dat verraste mij eigenlijk wel. Er is door ons vooral aandacht gegeven aan het meebewegen met de ander en het je niet laten verleiden om de strijd aan te gaan. Ook dat je eigen houding of gedrag vaak onbewust veel oproept bij de ander. Eerst liep ik met wijde armen, stoer en stampend door de zaal en vroeg de groep of ze dan met mij snel contact zouden maken als ik me zo gedroeg. NEEEE… Vervolgens liep ik onzeker en angstig om me heen rond kijkend en vroeg of als ze mij zagen ze de behoefte hadden om mij te gaan pesten. JAAAA… Toen ik vertelde dat pesten een keuze is van eenieder en dat het echt niet leuk is als je zelf de klos bent. Elkaar wel of niet helpen, als je iemand gepest ziet worden, is ook een keuze, zei ik vervolgens. Toen werd het erg stil.

Aansluitend vertel ik over de houding die je als aikidoka nastreeft uit te stralen. Ontspannen en open. Geen vechtershouding of slachtoffer gedrag. Vooral zo dicht mogelijk bij je Zelf blijven. Veel aandacht voor de mentale weerbaarheid dus. Stomverbaasd waren ze hoe ik met gemak Bas met ikkyo ura op de grond wist te krijgen. Een van de vragen die steeds terugkwam was waarom wij nu eigenlijk een ‘rok’ dragen?! En de meesten hadden erg te doen met Bas die steeds moet rollen, vallen en opstaan. Bij de een na laatste groep kwam er een paar keer tijdens de mini demonstratie een gemeenschappelijke lang gerekte ‘Wwooooowww’ uit. Luutzen sprak op het eind zijn gedachten hardop uit en gaf terug hoe mooi en verrassend toepasselijk de aikido filosofie eigenlijk past in het beleid van de school: overwinnen zonder strijd. Inderdaad: dat is precies het hoogste ideaal van de aikidoka.

Het gaat om kernpunten in de technieken. Aan het eind moeten ze weten wat een sankyo is en waar je speciaal op moet letten bij de uitvoering van de techniek. Het wordt ook van tevoren aangegeven. ‘Probeer altijd oogcontact te houden met je partner,’ vertelt René aan de groep. De aanvaller moet achter de verdediger aanlopen als deze plots op zij springt. Daarna moeten zij de tweede hand van de verdediger pakken als deze toeslaat naar achteren. Dat is lastig voor een aantal uit de groep. Chay (de kleinste) staat wat wazig te kijken… René ziet het en zoekt het contact met Chay: ‘Je moet denken dat je aan het jagen bent en dat er een spekkie in die tweede hand zit. Die moet je pakken en daarom moet je vaart maken.’ Chay moet lachen en doet het na. Dat werkt altijd uitstekend, dit soort metaforen. Leuk gevonden. Na de eerste techniek is er tijd voor vragen.

Frank neemt de tweede techniek voor zijn rekening: katate dori uchi kaiten nage. Ook niet direct iets in deze leeftijdsgroep dat je zo op zondag ochtend uit je mouw schudt. In drie stappen neemt Frank de groep mee door de techniek. Hij pakt terug op de houdingen en posities uit de warming up. ‘Kijk hier moet je weer staan zoals bij die tafel met een rechte rug; let erop dat je laag blijft staan.’ Ze laten ook veel met hunzelf werken. De kleine aikidoka’s vinden het natuurlijk prachtig om de leraar weg te mogen werpen. Ze laten ook steeds voelen hoe ze moeten staan. Tussendoor vraagt Frank ineens: ‘Hoe heet deze techniek ook alweer?’ Dat houdt ze scherp. Prima op elkaar ingespeeld deze twee jonge leraren. Een erg leuk stage. De volgende stage Talentontwikkeling staat gepland op zondag 29 januari 2012.